Oznaczenie: VT Forma zajęć: wykład, ćwiczenia Ostatnia weryfikacja: 2010 Czas trwania: 12 godz. Sala: 212

Blok przedmiotów: specjalizacyjne

Jednostka realizująca: Wydział Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej

Zalecane przedmioty poprzedzające: Fizyka ogólna

I. Plan wykładu:

1. Wprowadzenie do terminologii, celu i historii badań nieniszczących (NDT) (0,5godz.)

Historia

• Historia badań wizualnych (VT)
• Cel badań nieniszczących
• Definicja badań wizualnych

Terminologia

• Terminologia stosowana w badaniach wizualnych (VT)
• Przegląd zastosowań badań wizualnych (VT)

2. Zasady fizyczne i wiedza z tym związana (1,5 godz.)

Podstawy-Widzenie:

• oko, włączając działanie i budowę
• ograniczenie widzenia
• adaptatacja i akomodacja
• zakłócenia

Oświetlenie: fizyka światła:

• Promieniowanie elektromagnetyczne
• Widzialna długość fali
• Podstawy oświetlenia
• przepuszczanie (światła)
• odbicie
• absorpcja (pochłanianie)

Pomiar oświetlenia:

• Luminancja
• poziomy oświetlenia
• techniki oświetlenia
• kontrast

Zasady optyki:

• działanie soczewek
• działanie lup
• budowa ( tworzenie) obrazu
• obrazy wirtualne
• zniekształcenie (odchylenie) chromatyczne
• znieksztacenie geometryczne
• zasady powiększenia

Percepcja widzenia:

• Co widzi twoje oko
• Co postrzegasz
• Co postrzegają inni
• Co postrzega projektant, inżynier itp.

Cechy materiału wpływające na badanie:

• zanieczyszczenie
• barwa
• stan (powierzchni)
• kształt
• rozmiar
• temperatura
• tekstura
• rodzaj (materiału)
• wykończenie powierzchni
• przygotowanie powierzchni

Czynniki środowiskowe oraz fizjologiczne:

• atmosfera
• komfort (badania)
• perspektywa
• odległość
• dostępność
• zmęczenie
• zdrowie
• wilgotność
• cechy psychofizyczne
• pozycja
• bezpieczeństwo
• temperatura
• zanieczyszczenia (otoczenia)

Metody bezpośrednie i zdalne. Wymagania dotyczące obserwacji oraz odpowiedzialność pracodawcy

3. Wiedza o wyrobie, możliwościach metody oraz technikach podobnych (1 godz.)

• Obiekt badany i wady wyrobów w aspekcie metody VT
• Sektory technologii wyrobu w aspekcie VT
• Wady powstające podczas obsługiwania (eksploatacji) w aspekcie VT powodowane efektem:

• mechanicznym
• termicznym
• trybologicznym
• ścieraniem
• chemicznym
• elektrochemicznym

Możliwości i ograniczenia VT

• wielkość wad
• kształt
• orientacja/ położenie
• rodzaje wad
• efekt warunków powierzchni
• ograniczenia wyposażenia
• efekt oświetlenia

Techniki związane:

• sprawdziany
• komparatory
• pomiary
• obrazy termograficzne
• replikowanie

4. Wyposażenie (1 godz./1,5 godz.)

Wprowadzenie do wyposażenia i jego zastosowanie

• Lusterka
• Magnifiers (ISO 3058)
• Boroskopy
• Fiberoskopy

Fotograficzne i wideo:

• kamery obrazujące
• źródła światła i światła specjalne
• sprawdziany, wzorniki, przymiary, liniały,narzędzia specjalne itp.
• systemy zautomatyzowane
• zaawansowane systemy komputerowe
• doświadczalne próbki odniesienia
• karty rozdzielczości
• podziałka siatkowa

Wyposażenie do rejestrowania, przenoszenia i przechowywania obrazu:

• dobór wyposażenia i ograniczenia
• weryfikacja wyposażenia

Wymiarowanie wskazań

• systemy zobrazowania
• specjalne systemy optyczne
• inne specjalne wyposażenie jeśli potrzebne do wykonania badania (podwodne, odporne na promieniowanie).

5. Informacje przed rozpoczęciem badania (1 godz.)

Dokumentacja przed badaniem

• Instrukcja badania
• Pisemna procedura lub norma (jeśli wymagana)

Zawartość Instrukcji Badania

• Badany obiekt
• Zakres objęty badaniem
• Technika i kolejność przeprowadzania badania
• Stan powierzchni
• Przygotowanie powierzchni
• Faza wytwarzania lub życia obiektu, w którym jest przeprowadzane badanie
• Wymagania dotyczące personelu przeprowadzającego badanie
• Kryteria akceptacji
• Oświetlenie (rodzaj, poziom i kierunek)
• Stosowane wyposażenie badań wizualnych
• Dokumentacja po badaniu
• Badawcza próbka odniesienia (doświadczalna) i punkty kontrolne badania
• Wymaganie dotyczące rejestrowania obrazów (badania)

Opracowanie i pisanie instrukcji ba-dania nieniszczącego dla określonej próbki badawczej na podstawie norm lub przepisów dla personelu 1.stopnia.

6. Badanie (1 godz./1,5 godz.)

Jak ustalać warunki badania i sposób wykonania

• Określanie i praca z demonstracyjnymi próbkami odniesienia i kartami kontrolnymi.
• Przygotowanie pisemnej instrukcji badawczej na podstawie norm lub przepisów dla określonej próbki badawczej
• Praktyczne szkolenie z wykorzystaniem wyposażenia badawczego i wykonanie badania na próbkach szkoleniowych ze znanymi wadami z zastosowaniem instrukcji / procedur zawierających dane nt. wyposażenia i parametrów badania

7. Ocena i raportowanie (0,5 godz./1 godz.)

Raportowanie wyników badań

• Interpretacja, ocena i raportowanie wyników w odniesieniu do specyfikacji i norm
• Ocena obiektywna/ subiektywna
• Kompletowanie dokumentacji wzorcowań wyposażenia WpiB

8. Ocena (0,5 godz.)

• Klasyfikacja i ocena obserwacji w stosunku do kryteriów akceptacji ustalonych w przepisach, normach lub pisemnych instrukcjach itp. lub przez określone powołania do 3.stopnia w przypadku braku przepisów lub norm.
• Przez porównanie
• Przez pomiar
• Automatyczne ocena, tj. rozpoznawanie obrazów programowalnych (obrazy wzorcowe)
• Rejestrowanie
• Raportowanie

9. Zagadnienia jakości (0,5 godz.)

Kwalifikowanie personelu (zgodnie z EN 473 i ISO 9712)

• Weryfikacja wyposażenia
• Układ i zawartość procedur badania
• Identyfikowalność dokumentacji
• Przegląd stosowanych norm badań i wyrobu w zakresie badań nieniszczących

10. Rozwój (0,5 godz.)

• Informacje ogólne

Zalecana literatura: Materiały wykładowe: preskrypt IIM PW

Literatura uzupełniająca:

1. Jędrzej Hlebowicz, Badania Wizualne. Zasady ogólne i przykłady zastosowań. Biuro Gamma. Warszawa 1997
2. Jędrzej Hlebowicz, Christof Kalla, Badania Wizualne. Wyposażenie do badań. Biuro Gamma. Warszawa 1998
3. Lech Olejnik, "Wyposażenie Pomiarowe i Badawcze Akredytowanego Laboratorium Przemysłowego" Inżynieria Materiałowa Biuro Gamma Warszawa 1999
4. PN-EN 1330-2 Badania nieniszczące - Terminologia - Terminy wspólne dla badań nieniszczących
5. PN-EN 1330-10 Badania nieniszczące – Terminologia - Część 10: Terminy stosowane w badaniach wizualnych
6. PN-EN 13018 Badania nieniszczące – Badania wizualne – Zasady Ogólne
7. PN-EN 13927 Badania nieniszczące – Badania wizualne – Wyposażenie
8. PN-EN 970 Spawalnictwo - Badania nieniszczące złączy spawanych – Badania wizualne.
9. PN-EN 30042 Złącza spawane łukowo z aluminium i jego spawanych stopów – wytyczne dla określania poziomów jakości według niezgodności spawalniczych
10. PN-EN ISO 5817 Złącza spawane łukowo - Wytyczne określania poziomów jakości według niezgodności spawalniczych
11. PN-EN 6520-1 Spawanie i procesy pokrewne – Klasyfikacja geometrycznych niezgodności spawalniczych w metalach. Część 1: Spawanie
12. PN-EN 12454 Odlewnictwo- Badania wizualne nieciągłości powierzchniowych – Odlewy staliwne wykonywane w formach piaskowych
13. PN-ISO 3058 Badania nieniszczące – Przyrządy pomocnicze do badań wizualnych – Dobór lup o małych powiększeniach
14. ISO 3057 Badania nieniszczące. Badanie powierzchni technikami replik metalograficznych
15. PN-EN 1370 Odlewnictwo - Badanie chropowatości powierzchni za pomocą wzorców wzrokowo-dotykowych
16. PN-EN 10163-1 Wymagania dotyczące stanu powierzchni przy dostawie stalowych blach grubych, blach uniwersalnych i kształtowników walcowanych na gorąco -- Część 1: Wymagania ogólne
17. PN-EN 10163-2 Wymagania dotyczące stanu powierzchni przy dostawie stalowych blach grubych, blach uniwersalnych i kształtowników walcowanych na gorąco -- Część 2: Blachy grube i blachy uniwersalne
18. PN-EN 10163-3 Wymagania dotyczące stanu powierzchni przy dostawie stalowych blach grubych, blach uniwersalnych i kształtowników walcowanych na gorąco -- Część 3: Kształtowniki

II. Harmonogram zajęć: 8 godz. wykładów, w tym 0,5 godz. sprawdzian pisemny i 4 godz. ćwiczeń, zgodnie z planem zajęć

III. Harmonogram sprawdzianów i zadań domowych w trakcie trwania semestru:
W trakcie studium w zakresie przedmiotu szkoleniowego przewidziano jeden sprawdzian. Zaliczenie sprawdzianu zalicza egzamin z przedmiotu.

IV. Wymagane przygotowanie do zajęć: wszystkie pozycje uwzględnione w wykazie "Literatury uzupełniającej".

V. Regulamin zaliczenia przedmiotu:

1. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest zaliczenie sprawdzianu pisemnego po zakończeniu wykładów i ćwiczeń oraz pracy domowej w postaci opracowania procedury / instrukcji badawczej zadanego Obiektu.
2. Na sprawdzian pisemny składają się pytania typu testu wyboru. Uczestnicy odpowiadają na 20 pytań.
3. Czas trwania testu: 30 min (1,5 min / pytanie)
4. Wymagane do zaliczenia sprawdzianu pisemnego minimum: uczestnik musi odpowiedzieć prawidłowo na min. 11 pytań (51%).
5. Pracę domową w postaci opracowanej procedury / instrukcji badawczej zadanego obiektu należy złożyć w sekretariacie Studium w ustalonym terminie – 3 tygodnie od dnia zadania pracy.
6. Wymagane do zaliczenia pracy domowej minimum: 51% punktów.

Dozwolone pomoce na sprawdzianie: wszystkie pozycje z wykazu "Literatury uzupełniającej" do wykładu